Wygaśnięcie, wykonanie i przypisanie

Wygaśnięcie kończy prawo wykonania opcji. Wykonanie oznacza skorzystanie z tego prawa na warunkach kontraktu, a przypisanie przydziela wynikający z niego obowiązek wystawcy z otwartą krótką pozycją. W przypadku opcji z dostawą fizyczną proces ten prowadzi do kupna lub sprzedaży określonego instrumentu bazowego. W przypadku opcji rozliczanych pieniężnie powoduje płatność przewidzianą w kontrakcie.

Zamknięcie opcji jest inną transakcją. Przed zakończeniem obrotu posiadacz może sprzedać opcję w celu zamknięcia, a wystawca może ją w tym celu odkupić. Zrealizowana transakcja zamykająca usuwa ekspozycję opcyjną w zakresie objętej nią liczby kontraktów. Wykonanie natomiast wykorzystuje prawo, a przypisanie zobowiązuje wystawcę do jego spełnienia; oba zdarzenia mogą pozostawić inną pozycję po zakończeniu samej opcji.

Styl wykonania i warunki rozrachunku

Opcja o amerykańskim stylu wykonania dopuszcza wykonanie zarówno przed wygaśnięciem, jak i w jego terminie. Opcja o europejskim stylu wykonania dopuszcza je wyłącznie w terminie wygaśnięcia. Oba rodzaje można kupować i sprzedawać w okresach, w których są dopuszczone do obrotu, zatem ograniczenie wcześniejszego wykonania nie zakazuje wcześniejszej sprzedaży zamykającej.

Standardowe amerykańskie opcje na akcje i ETF, w tym standardowe opcje na SPY, mają amerykański styl wykonania i rozrachunek z dostawą fizyczną. Wykonanie prowadzi do dostawy akcji w zamian za płatność po cenie wykonania. Wiele opcji indeksowych wykorzystuje natomiast rozliczenie pieniężne, ponieważ ich instrumentem bazowym jest wartość indeksu, a nie akcje funduszu. Styl wykonania, wartość referencyjną do rozliczenia i harmonogram obrotu określa specyfikacja danego produktu.

Transakcje wynikające z wykonania

W przypadku standardowego kontraktu na 100 akcji z dostawą fizyczną cztery podstawowe pozycje prowadzą do następujących transakcji:

Wykonanie opcji call na SPY z ceną wykonania $775 oznacza zakup 100 akcji za $77,500, niezależnie od już zapłaconej premii opcyjnej. Wystawca, któremu przypisano wykonanie, dostarcza akcje i otrzymuje tę kwotę. Rozrachunek wykonania standardowych opcji na akcje i ETF następuje zwykle w następnym dniu roboczym, czyli T+1.

Posiadacz opcji put dostarcza akcje po cenie wykonania. Jeżeli nie ma akcji, wykonanie może utworzyć krótką pozycję w akcjach, z zastrzeżeniem uprawnień udzielonych przez brokera i wymogów dostawy. Akcje utrzymane w długiej pozycji po wykonaniu opcji call pozostają narażone na spadki; krótka pozycja w akcjach pozostawiona po wykonaniu opcji put pozostaje narażona na wzrosty. Ekspozycje te trwają także po zakończeniu ważności opcji.

Dla opcji call rozliczanej pieniężnie płatność jest dodatnią różnicą między wartością rozliczeniową kontraktu a ceną wykonania, pomnożoną przez mnożnik kontraktu. W opcji put wykorzystuje się dodatnią różnicę obliczaną w przeciwnym kierunku. Określona w kontrakcie wartość rozliczeniowa może opierać się na obliczeniu porannym albo na zamknięciu i nie musi być ustalana w ostatnim momencie, w którym opcja może być przedmiotem obrotu.

Sprzedaż a wykonanie

Załóżmy, że przed wygaśnięciem SPY kosztuje $780, a opcję call z ceną wykonania $775 można sprzedać po $12 na akcję. Jej cena obejmuje $5 wartości wewnętrznej i $7 wartości czasowej. Sprzedaż przynosi pełne $12. Wykonanie oznacza zakup akcji po $775; ich natychmiastowa odsprzedaż po $780, o ile jest możliwa, pozwala uzyskać tylko $5 korzyści z ceny wykonania na akcję.

Sprzedaż opcji daje zatem przed kosztami o $7 więcej na akcję, czyli o $700 dla jednego standardowego kontraktu. Jest to porównanie dwóch wartości uzyskiwanych przy wyjściu, a nie całkowitych zysków z transakcji: w obu pełnych obliczeniach zysku trzeba uwzględnić tę samą pierwotną premię. Dodatkowe wpływy ze sprzedaży odpowiadają pozostałemu, niewygasłemu prawu, które wykonanie wykorzystuje natychmiast, zamiast przenieść je na innego posiadacza.

Przydzielanie obowiązków z wykonania

The Options Clearing Corporation (OCC) losowo przydziela zawiadomienia o wykonaniu uczestnikom rozliczającym, którzy mają otwarte krótkie pozycje w odpowiedniej serii opcji. Uczestnik lub broker przydziela następnie te zawiadomienia do pozycji klientów zgodnie z zatwierdzoną procedurą, która może wykorzystywać losowanie albo zasadę „pierwsze weszło, pierwsze wyszło”. Wystawcy może więc zostać przypisane wykonanie po skorzystaniu z prawa przez dowolnego posiadacza opcji tej serii, niezależnie od stron pierwotnej transakcji.

Przypisanie może objąć część lub wszystkie kontrakty w pozycji. Każdy przypisany kontrakt wymaga określonego w nim zakupu lub dostawy. Nabyta opcja utrzymywana jako ochrona pozostaje odrębnym kontraktem i nie jest wykonywana automatycznie tylko dlatego, że przypisano wykonanie krótkiej opcji.

Przy przypisywaniu uwzględnia się krótkie pozycje netto pozostałe po rozliczeniu transakcji zamykających. Zrealizowany zakup zamykający usuwa odpowiadającą mu otwartą ekspozycję z późniejszego przydziału w danym dniu, pod warunkiem że przypisanie jeszcze nie nastąpiło. Nie może jednak cofnąć już dokonanego przypisania.

Ekonomiczne przesłanki wcześniejszego wykonania

Zachowanie opcji call utrzymuje możliwość skorzystania z prawa kupna i odracza zapłatę ceny wykonania. Zbliżająca się dywidenda może zwiększyć wartość wcześniejszego posiadania akcji, ponieważ wykonanie przed dniem bez prawa do dywidendy może zapewnić uprawnienie do wypłaty. W przypadku opcji call w pieniądzu, z niewielką wartością czasową, korzyść ta może przewyższyć zarówno wartość oczekiwania, jak i koszt finansowania wcześniejszej zapłaty ceny wykonania.

Wykonanie opcji put przyspiesza otrzymanie wpływów po cenie wykonania. Przy dodatnich stopach procentowych wcześniejsze otrzymanie środków może być korzystne dla opcji put głęboko w pieniądzu, z niewielką pozostałą wartością czasową. Porównanie zależy również od dostępnych cen zamknięcia, kosztów transakcyjnych oraz akcji wymaganych do dostawy. Ekonomiczne uzasadnienie wykonania wynika więc z konkretnego kontraktu i okoliczności, a nie z zasady, że każdą opcję w pieniądzu należy wykonać wcześniej.

Wykonanie z wyjątkiem dyspozycji odmiennej i dyspozycje odmienne

W terminie wygaśnięcia procedura OCC określana jako wykonanie z wyjątkiem dyspozycji odmiennej zwykle prowadzi do wykonania kwalifikujących się opcji na akcje i ETF będących co najmniej $0.01 w pieniądzu, chyba że złożono dyspozycje odmienne. Próg ten opiera się na porównaniu wyznaczonej ceny zamknięcia instrumentu bazowego z ceną wykonania. Nie uwzględnia premii zapłaconej przez posiadacza przy otwarciu, dlatego opcja może spełniać kryterium nawet wtedy, gdy jej wypłata jest niższa od kosztu zakupu.

Sposób obsługi klienta zależy także od zasad wykonania stosowanych przez brokera i wymogów dotyczących rachunku. Posiadacz może polecić brokerowi niewykonywanie opcji, która w przeciwnym razie kwalifikowałaby się do wykonania, albo wykonanie kontraktu, który bez takiej dyspozycji pozostałby niewykonany, w tym opcji poza pieniądzem. Takie dyspozycje odmienne trzeba złożyć w terminie wyznaczonym przez brokera, który może przypadać wcześniej niż termin obowiązujący w branży. Próg stosowany w procedurze domyślnej nie daje zatem bezwarunkowej pewności co do ostatecznej pozycji na rachunku.

Wygaśnięcie a ryzyko pin risk

Ryzyko pin risk oznacza niepewność co do wykonania, przypisania i powstałej pozycji, gdy w terminie wygaśnięcia cena instrumentu bazowego znajduje się blisko ceny wykonania. Zmiana ceny po zakończeniu regularnej sesji może wpłynąć na decyzję posiadacza, dopóki można jeszcze składać dyspozycje, nawet jeśli cena zamknięcia używana w procedurze domyślnej pozostaje niezmieniona.

Poszczególne kontrakty w spreadzie mogą w rezultacie zakończyć się inaczej: jeden może zostać wykonany lub przypisany, a drugi pozostać niewykonany. Jeżeli po wygaśnięciu opcji ochronnej pozostają akcje, są one narażone na późniejsze zmiany rynkowe. Wykres wypłaty w dniu wygaśnięcia opisuje ekonomiczny wynik opcji przy określonej cenie referencyjnej; nie gwarantuje, że każdy przebieg wykonania i przypisania pozostawi rachunek bez akcji.